Αντιπλημμυρική θωράκιση στα Νότια: Έργα πνοής απέναντι στην κλιματική απειλή

Η Αττική βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια νέα κανονικότητα, όπου τα πάλαι ποτέ «σπάνια» καιρικά φαινόμενα τείνουν να γίνουν σταθερή ετήσια αναφορά στα δελτία ειδήσεων.

Μελέτες (του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, της ΕΜΕΚΑ κ.ά.) των τελευταίων ετών επισημαίνουν ότι, ενώ ο συνολικός ετήσιος όγκος βροχής στην Αττική μπορεί να παραμένει σχετικά σταθερός ή και ελαφρώς μειωμένος, η ένταση των φαινομένων έχει αλλάξει δραματικά. Ειδικότερα, παρατηρείται μια σαφής τάση συγκέντρωσης μεγάλων ποσοτήτων νερού σε πολύ μικρά χρονικά διαστήματα (flash floods), φαινόμενο που έχει αυξηθεί κατά 15-20% τα τελευταία 20 χρόνια, καθιστώντας τα παλιά αντιπλημμυρικά έργα ανεπαρκή.

Ποιος θα ξεχάσει τα έτη-ορόσημα 2013 και 2014 των καταστροφικών πλημμυρών για το παραλιακό μέτωπο, όπως και αντίστοιχα τη θανατηφόρα κακοκαιρία προ λίγων εβδομάδων στην Άνω Γλυφάδα. Σημειώνεται ότι η περιοχή του Ελληνικού και οι όμοροι Δήμοι Αλίμου, Αργυρούπολης και Γλυφάδας, κουβαλούν ένα βαρύ ιστορικό και πολιτισμικό φορτίο, όντας η πύλη της Αθήνας προς τη θάλασσα.  

Πράξη ευθύνης τα

αντιπλημμυρικά έργα

 Σήμερα, η ανάγκη για συντονισμένα αντιπλημμυρικά έργα είναι μια πράξη ευθύνης για τη διάσωση του αστικού ιστού και την προστασία των πολιτών απέναντι στην καταστροφική κλίμακα των σύγχρονων καταιγίδων. Σε αυτήν την εποχή όπου η κλιματική αλλαγή μεταμορφώνεται σε μια διαρκή απειλή, πραγματοποιείται ένα από τα μεγαλύτερα και πλέον κρίσιμα αντιπλημμυρικά έργα στη χώρα, με την υπογραφή της Lamda Development.

Η παρέμβαση αυτή υπερβαίνει τα στενά όρια της επένδυσης του Ελληνικού, καθώς ενισχύει ουσιαστικά την προστασία των γύρω Δήμων απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα, θωρακίζοντας ολόκληρη τη ζώνη της Νοτιοανατολικής Αττικής. Με προτεραιότητα την ασφάλεια τόσο της επένδυσης όσο και των αστικών ιστών του Αλίμου, του Ελληνικού-Αργυρούπολης και της Γλυφάδας, η εταιρεία ξεκίνησε από το 2022 ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα υποδομών: την οριοθέτηση και αναζωογόνηση των δύο κομβικών ρεμάτων της περιοχής. Πρόκειται για το ρέμα Τραχώνων (στα όρια Αλίμου και Ελληνικού) και το ρέμα Ευρυάλης ή Αεροδρομίου (στα όρια με τη Γλυφάδα).

Η ανάγκη για ριζική παρέμβαση ήταν επιβεβλημένη. Για δεκαετίες, τα δύο αυτά ρέματα παρέμεναν ημιτελή ή ανίκανα να διαχειριστούν μεγάλες πλημμυρικές ροές. Οι παλαιότερες εργασίες για τη λειτουργία του αεροδρομίου, οι υποδομές στη Λεωφόρο Ποσειδώνος και οι παρεμβάσεις σε παράπλευρους δρόμους είχαν περιορίσει δραματικά τη δυνατότητα απορροής υδάτων. Η διάνοιξη του πλάτους τους κρίθηκε αναγκαία όχι μόνο για λόγους τεχνικής συμβατότητας, αλλά κυρίως για την αντιμετώπιση της κλιματικής πραγματικότητας, όπου τα πλημμυρικά φαινόμενα λαμβάνουν πλέον διαστάσεις κρίσης για την ασφάλεια των πολιτών.

Τα έργα υλοποιούνται βάσει αυστηρών και πλήρως εγκεκριμένων μελετών, σχεδιασμένων έτσι ώστε να μπορούν να ανταπεξέλθουν σε ακραία καιρικά φαινόμενα με εξαιρετικά μεγάλες περιόδους επαναφοράς (50 και 100 ετών). Επιπρόσθετα, η Lamda ανέθεσε σε εξειδικευμένα τεχνικά γραφεία πρόσθετους ελέγχους και μελέτες που ξεπερνούν κατά πολύ τις ελάχιστες απαιτήσεις της κείμενης νομοθεσίας.

 

Έλεγχοι και Μελέτες

Επιπρόσθετα, η LAMDA ανάθεσε σε εξειδικευμένα τεχνικά γραφεία πρόσθετους ελέγχους και μελέτες που ξεπερνούν κατά πολύ τις ελάχιστες απαιτήσεις της κείμενης νομοθεσίας.

Χρησιμοποιήθηκαν σύγχρονα μοντέλα και προδιαγραφές που εφαρμόζονται σε μεγάλα έργα του εξωτερικού, ενώ για πρώτη φορά στην Ελλάδα εκπονήθηκε η εξειδικευμένη μελέτη STORM Risk Assessment. Στο πλαίσιο αυτής, πραγματοποιήθηκε ψηφιακή προσομοίωση για 1.000 διαφορετικά σενάρια καταιγίδων, διασφαλίζοντας την αποτελεσματικότητα των υποδομών σε κάθε πιθανή συνθήκη.

Οι εργασίες βρίσκονται πλέον σε προχωρημένο στάδιο και, με την ένταξη μέρους των δύο ρεμάτων στο Μητροπολιτικό Πάρκο, ολόκληρη η περιοχή θα θωρακιστεί οριστικά, ενώ παράλληλα θα μεταμορφωθεί ριζικά, καθώς το τοπικό οικοσύστημα θα αναζωογονηθεί πλήρως.

 

Ρέμα  Τραχώνων

Το ρέμα Τραχώνων αποτελεί το «κλειδί» για τις πλημμυρικές συνθήκες σε Άλιμο και Ελληνικό, μια περιοχή που χαρακτηρίζεται από μεσαίο έως υψηλό πλημμυρικό κίνδυνο. Οι υποδομές της δεκαετίας του '80 είχαν κριθεί κατά το ήμισυ ανεπαρκείς, γεγονός που επιβεβαιώθηκε από τις καταστροφικές πλημμύρες του 2013, μέσω υπερχειλίσεων και συσσώρευσης φερτών υλικών.

Η οριοθέτηση του ρέματος επικυρώθηκε με Προεδρικό Διάταγμα, ενώ οι τεχνικές μελέτες διασφαλίζουν τη σωστή παροχέτευση των υδάτων στην εκβολή, αναβαθμίζοντας αυτήν την κρίσιμη υδάτινη αρτηρία. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην περιβαλλοντική προστασία, με ειδικές προβλέψεις για τη συγκράτηση φερτών υλικών, ώστε αυτά να μην καταλήγουν στη θάλασσα, διασφαλίζοντας έτσι την καθαρότητα του θαλάσσιου μετώπου.

Ρέμα Ευρυάλης

Το ρέμα Ευρυάλης αποτελεί το φυσικό και διοικητικό σύνορο μεταξύ Ελληνικού-Αργυρούπολης και Γλυφάδας. Η ιστορία του είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την έντονη πολεοδομική ανάπτυξη των περασμένων δεκαετιών, η οποία οδήγησε σε εκτεταμένες ατυχείς παρεμβάσεις. Η κοίτη του είχε κατατμηθεί βίαια, ενώ ένα μεγάλο μέρος της είχε υπογειοποιηθεί προκειμένου να εξυπηρετηθούν οι ανάγκες του παλαιού αεροδρομίου και των συνοδών οδικών έργων.

 Ρέμα Αεροδρομίου

ή

Σημειώνεται ότι όταν η Lamda Development ανέλαβε το έργο της ανάπλασης του Ελληνικού, βρέθηκε αντιμέτωπη με μια προβληματική κατάσταση: το ρέμα της Ευρυάλης ήταν ουσιαστικά «κλειστό», με μια εξαιρετικά μικρή διατομή μόλις 2-3 μέτρων, ενώ η ροή του σταματούσε απότομα στην περίφραξη του αεροδρομίου. Το αντιπλημμυρικό έργο που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη προβλέπει την πλήρη οριοθέτηση, τη σημαντική διαπλάτυνση και την οριστική διάνοιξη του ρέματος προς την πλευρά της θάλασσας.

Σήμερα, η εικόνα έχει ήδη αλλάξει. 

Η ροή του ρέματος έχει «απελευθερωθεί» κατά μήκος της ανάπτυξης του Ελληνικού, την οποία πλέον διατρέχει ελεύθερα, ενώ η διαπλάτυνσή του έχει φτάσει στα 10-15 μέτρα, αυξάνοντας κατακόρυφα την παροχετευτική του ικανότητα.

Ωστόσο, για την πλήρη ολοκλήρωση αυτού του οράματος, είναι απαραίτητη η ενεργός συμβολή της Πολιτείας. Η συνεργασία της Περιφέρειας Αττικής και του Δήμου Γλυφάδας κρίνεται κρίσιμη για την τελική αναβάθμιση και οριοθέτηση του ρέματος, σύμφωνα με τον στρατηγικό σχεδιασμό που ήδη υλοποιεί η Lamda, ώστε η νότια πλευρά της Αττικής να αποκτήσει μια μόνιμη και σύγχρονη αντιπλημμυρική προστασία.